BÍ QUYẾT GÂY DỰNG CƠ NGHIỆP BẠC TỶ - Adam Khoo (Chương 5)

 NHỮNG YẾU TỐ THÀNH CÔNG CỦA DOANH NHÂN TRIỆU PHÚ

Chắc bạn đang rất phấn khích với những điều tuyệt vời mà bạn có thể đạt được sau khi xây dựng một doanh nghiệp thành công, nhưng tôi buộc phải đưa bạn về với thực tế.

Các nghiên cứu cho thấy có khoảng 40% công ty “sập tiệm” ngay trong năm đầu khởi nghiệp. Con số này tăng lên gấp đôi là 80% trong 5 năm đầu. Trong số 20% công ty vượt qua cái ngưỡng 5 năm, lại có khoảng 80% công ty không cầm cự nổi đến năm thứ 10. Nói cách khác, chưa đến 10% công ty thành công sau 10 năm.

Không ít người nhìn vào những con số thông kê này mà bụng bảo dạ: nếu chỉ có 10% cơ hội thành công, thì hà tất mình phải thử làm gì, chi bằng cứ đi làm thuê cho đến khi về hưu cho khỏe khỏi phải lo nghĩ để rồi cũng chuốc lấy thất bại! Suy cho cùng, thiên hạ có mấy người tin rằng mình đủ tài giỏi và bản lĩnh để nằm trong số 10% đó.

NHƯNG TIẾP TỤC ĐI LÀM THUÊ CHỈ MANG LẠI ẢO TƯỞNG VỀ SỰ AN TOÀN

Đầu tiên, tôi xin khẳng định với bạn rằng việc đi làm thuê suốt đời không phải là cách an toàn và chắc chắn như cách đây vài chục năm. Thực tế, trong tình hình kinh tế hiện nay, việc đi làm thuê còn chịu rủi ro cao hơn việc làm chủ vì sự an toàn tài chính cũng như sự nghiệp tương lai của bạn nằm trong tay... người khác.

Nhiều năm về trước, khi thế giới vẫn còn rất khác bây giờ, các công ty (đặc biệt là những công ty đa quốc gia hùng mạnh hay những công ty chính phủ) bao giờ cũng là niêu cơm của Thạch Sanh cứ vơi rồi lại đầy. Chừng nào bạn còn thực hiện đúng bổn phận của mình và thể hiện lòng trung thành, thì cứ “đến hẹn lại lên”, bạn sẽ tuần tự được ngồi vào những chức vụ cao hơn cho tới khi bạn “hạ cánh an toàn” ở tuổi 55 hoặc 60. Dù nghỉ hưu nhưng bạn chẳng phải lo toan gì về tài chính nhờ chế độ lương hưu. Vào cái ngày xưa tươi đẹp ấy, kinh nghiệm và lòng trung thành được đền bù hậu hĩnh.

Ngày nay, khi ta đi làm thuê cho ai đó, kể cả những công ty hùng mạnh nhất, cũng chỉ mang lại ảo tưởng về sự bền vững trong một thời gian ngắn. Sự phát triển vượt bậc của xã hội hiện đại, hiện tượng chu kỳ khủng hoảng kinh tế ngày càng ngắn lại, sự cạnh tranh gay gắt giữa các đối thủ trên toàn cầu, sự sụp đổ của hàng loạt đế chế tài chính hùng mạnh đứng vững trong hơn 100 năm qua chứng minh rằng ngày nay không công ty nào dám mạnh miệng đảm bảo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho bạn trong vòng 5 năm tới, chứ đừng nói tới cả đời. Như một quy luật tất yếu, kể từ lúc đầu quân cho một công ty, giá trị sử dụng của bạn sẽ càng lúc càng giảm cùng với tuổi tác của bạn.

Lúc bạn vượt qua tuổi tứ tuần, đây cũng là lúc khả năng bị mất việc tăng lên. Có rất nhiều yếu tố dẫn đến việc thải hồi này, chẳng hạn khi công ty bạn cần phải giảm chi phí trong khủng hoảng, hay bị sáp nhập với công ty khác. Vào một ngày đẹp trời nào đó, ông chủ của bạn bỗng nhận ra họ có thể thay thế bạn bằng một người khác trẻ hơn, lãnh lương thấp hơn lại sẵn sàng làm việc bất kể ngày đêm cho công ty. Hãy nhớ rằng, ngay cả khi bạn đã là một quản lý cao cấp hay phó chủ tịch tại một công ty đa quốc gia, thu nhập cả triệu đô một năm, thì điều đó cũng không có nghĩa là bạn sở hữu chức vụ hay mức lương đó mãi mãi. Chức vụ và lương bổng là thứ có thể tuột khỏi tay bạn bất cứ lúc nào. Nói cách khác, sự đảm bảo tài chính và tương lai của bạn nằm trong tay kẻ khác. Như vậy, việc bán sức lao động cho người khác không phải là cách an toàn.

Trong khi ấy, nếu đứng ra kinh doanh, bạn làm chủ vận mệnh của chính mình. Bạn có thể tự do làm những điều mình ao ước, và việc có được sự đảm bảo về tài chính hay không là hoàn toàn phụ thuộc vào bạn. Riêng bản thân tôi luôn tâm niệm rằng, thà tự mình lái chuyến xe cuộc đời mình còn hơn là phó thác cả sinh mệnh của mình cho một ai khác.

VIỆC TRỞ THÀNH DOANH NHÂN THÀNH ĐẠT KHÔNG CHỈ KHẢ THI, MÀ CÒN DỄ DÀNG ĐẠT ĐƯỢC... NẾU BẠN BIẾT CÁCH!

Thật ra, nằm trong tốp 10% doanh nghiệp thành công không chỉ là việc khả thi, mà còn dễ dàng đạt được... với điều kiện bạn biết cách! Với những gì từng trải qua, tôi hoàn toàn tin rằng, dù bạn là ai thì cũng như tôi, bạn có tất cả mọi yếu tố để có mặt trong nhóm thiểu số thành công, chỉ cần bạn áp dụng đúng công thức đã khiến nhiều doanh nhân khác thành công.

Lý do phần lớn mọi người thất bại trong kinh doanh không phải là vì họ thiếu thông minh, cũng không phải vì họ thiếu may mắn hay một khả năng đặc biệt nào đó. Nguyên nhân cho tất cả các loại thất bại chỉ đơn giản là vì họ lặp đi lặp lại một số sai lầm cơ bản. Tuy vậy, bạn có thể tránh những lỗi này nếu đọc hết quyển sách này và áp dụng đúng những phương pháp và nguyên tắc trình bày trong sách.

Hai yếu tố cơ bản dẫn đến thành công: tư duy kinh doanh và kỹ năng kinh doanh

Sau một thời gian nghiên cứu hàng trăm công ty thành công (cũng như những công ty thất bại) và tư vấn cho nhiều công ty khác nhau, tôi đi đến kết luận rằng thành công trong kinh doanh không hề phụ thuộc vào tuổi tác, trình độ học vấn, và phụ thuộc rất ít vào vốn liếng hay sự may mắn. Tất cả phụ thuộc vào hai yếu tố cốt lõi mà ai cũng có thể học được đó là tư duy kinh doanh và kỹ năng kinh doanh. Ta hãy bắt đầu tìm hiểu yếu tố thứ nhất.

1. Tư duy kinh doanh

Yếu tố đầu tiên phân biệt một doanh nhân thành đạt với những người còn lại chính là tư duy hay cách suy nghĩ của họ. Sau một thời gian tìm hiểu, tôi phát hiện một thực tế lặp đi lặp lại rằng, chủ những doanh nghiệp thành công có cách nghĩ rất khác những người còn lại.

Trong khi đa phần mọi người khi được giao thêm việc thì bất mãn khó chịu thì người có óc kinh doanh và chí tiến thủ lại xem đó là cơ hội để rèn luyện, học hỏi và phát triển. Một người làm công ăn lương khi được cử đi học thì coi đó là khoảng thời gian bị “lấy mất”, trong khi người có óc làm chủ đánh giá đó là cơ hội đầu tư để nâng cao giá trị của mình. Nếu phần lớn những người bình thường khi đứng trước khó khăn thử thách thường tìm cách né tránh hoặc viện cớ để rút lui thì người có óc kinh doanh lại không lùi bước, họ chấp nhận khó khăn thách thức và nỗ lực tìm hướng giải quyết.

Tư duy và cách nghĩ của chúng ta là yếu tố quan trọng nhất đảm bảo thành công trong kinh doanh. Thực tế, có thể nói rằng thành công trong kinh doanh phụ thuộc 70% vào tâm lý và 30% vào chiến lược. Đó là vì cơ quan đầu não của chúng ta tác động đến mọi việc trên đời. Nó tác động trực tiếp đến suy nghĩ, hành vi và thái độ của bạn, và những điều này cuối cùng lại ảnh hưởng đến kết quả mà bạn tạo ra. Sau đây là ba đặc điểm quan trọng nhất trong tư duy của một doanh nhân triệu phú.

a. Tư duy 1: Đứng ra chịu trách nhiệm và có tinh thần làm chủ

Điểm chung đầu tiên mà tất cả những doanh nhân thành đạt đều có là việc đứng ra chịu trách nhiệm hoàn toàn cho tất cả mọi việc.

Mỗi khi tôi hỏi một chủ công ty, tại sao công ty của họ không thành công như mong đợi, tôi thường nhận được những câu trả lời như sau:

“À, thì tôi không tìm được người giỏi.”

“Mật ít ruồi nhiều thành ra có quá nhiều đối thủ!”

“Kinh tế suy thoái!”

“Ngành của chúng tôi cạnh tranh ghê lắm.”

“Thiên hạ dạo này không chi nhiều tiền mua sắm nữa.”

“Tôi không có đủ vốn.”

“Nếu có thêm tiền, mọi thứ sẽ khác đi.”

“Đối tác của tôi rất khó chơi.”

“Vận may dường như quay lưng lại với tôi.”

“Tôi không có thời gian để tập trung cho tiếp thị.”

“Tôi không có đủ kinh nghiệm.”

“Tôi còn quá trẻ!”

“Tôi già mất rồi.”

Tất cả những lý do này tuy khác nhau về tình tiết nhưng đều giống nhau ở nội dung cơ bản: tìm cách đẩy trách nhiệm cho một ai đó hay một điều gì đó. Phần lớn người đời (với cách nghĩ của người đi làm thuê) khi đứng trước một thất bại hay điều không như ý thường viện ra rất nhiều cớ và lời bào chữa để đổ lỗi cho ai khác hay điều gì khác chứ không phải là mình.

Họ đổ lỗi cho nền kinh tế, cho chính phủ, cho đối thủ, cho sự may rủi, nhân viên kém cỏi, không trung thành và khách hàng khó tính,... đã gây ra những thất bại của chính mình. Họ cũng thường viện đủ lý do bào chữa như không đủ thời gian, không đủ tiền hay không có nhiều mối quan hệ.

Việc đổ lỗi cho người khác tước đoạt sức mạnh của bạn

Một khi bạn còn mang nặng tâm lý muốn đổ lỗi cho người khác hoặc việc khác đồng thời bào chữa cho mình, bạn sẽ KHÔNG BAO GIỜ thành công trong kinh doanh. Tại sao tôi dám nói chắc như vậy? Bởi vì khi đổ lỗi cho người khác hoặc việc khác, bạn đã trao cho người đó hay việc đó toàn quyền kiểm soát kết quả của bạn. Một động thái như vậy, thực chất tước đoạt sức mạnh và cơ hội hành động của bạn để đạt được điều mình mong muốn.

Ví dụ, nếu bạn cho rằng nền kinh tế đi xuống có lỗi trong việc doanh thu công ty bạn sụt giảm, điều đó có nghĩa là “nền kinh tế” chính là “kẻ” điều khiển sự thành bại của công ty bạn. Vì bạn không thể làm gì để thay đổi nền kinh tế nên điều đó cũng có nghĩa là bạn không thể làm gì được cả. Nếu tình hình kinh tế xấu đi, cơ hội thành công của bạn bằng không.

Tìm cách đổ lỗi và bào chữa cho mình là kiểu “tư duy nạn nhân” và dễ hiểu là những người có cách nghĩ như vậy không thể thành công được.

Nếu có thì cũng chỉ là “ăn may” còn thất bại là điều cầm chắc mỗi khi hoàn cảnh khách quan không xảy ra đúng như mong muốn.

Tinh thần chịu trách nhiệm mang đến cho bạn sức mạnh và quyền kiểm soát

Có phải nhiều doanh nhân thành đạt là bởi vì họ gom đủ ba yếu tố: thiên thời - địa lợi - nhân hòa hay nói cách khác là mọi việc đều xảy ra đúng như ý họ? Có đúng là những doanh nghiệp thành công là do họ bắt đầu vào lúc nền kinh tế đang lên, ngành mà họ tham gia đang bùng nổ hay nước nhà đang thịnh vượng? Có phải các đại gia đều bắt đầu với số vốn khổng lồ, may mắn tuyển được đội ngũ nhân viên năng động sáng tạo? Có phải họ đều có ngôi sao chiếu mệnh tốt? Chúng ta đều biết rằng câu trả lời đúng cho những câu hỏi trên là “KHÔNG”.

Trái lại là khác, câu chuyện về đa số những công ty thành công nhất và bền vững nhất đều có một điểm chung: ai cũng phải trải qua giai đoạn “khởi đầu nan” hết sức thử thách, và chỉ những ai vượt qua được tất cả các chướng ngại vật mới về đích được.

Khi Soichiro Honda bắt đầu công ty mang tên ông (Honda) sau Thế chiến thứ hai, nước Nhật đang ở vào thời điểm tồi tệ nhất sau khi thất trận, còn nhà máy của ông thì bị trúng bom tới hai lần. Vài năm sau, khi mới kịp hồi phục lại, nhà máy của ông bị phá hủy lần thứ ba vì... động đất.

Khi Fred Smith bắt đầu công ty chuyển phát nhanh Federal Express (FedEx), các công ty tài chính đe dọa tịch thu những chiếc máy bay vận tải của ông để xiết nợ, vì ông không có tiền trả góp.

Thật ra, trong nguy có cơ. Khủng hoảng kinh tế cũng có thể là cơ hội cho những công ty khỏe mạnh có sức bật ra đời nhằm đứng ra giải quyết một vấn đề hay đáp ứng một nhu cầu nào đó. Khi Richard Branson bắt tay vào xây dựng công ty hàng không, ai nấy đều bảo ông rằng, ngành này đang thất thế và phần lớn công ty kinh doanh vận tải hàng không đều thua lỗ. Nhưng Virgin Airlines của ông lại là con gà đẻ trứng vàng, dù sinh sau đẻ muộn nó vẫn đủ sức giành giật thị phần từ tay người khổng lồ đang dẫn đầu thị trường lúc đó là British Airways.

Trong khi ngành xiếc đang ở thời điểm thoái trào và phần lớn các đoàn xiếc đều thua lỗ buộc phải đóng cửa thì Circus De Sol lại có một thời kỳ phồn thịnh nhất, với mức tăng trưởng mạnh nhất trong lịch sử công ty.

Bản thân đối tác của chúng tôi là TGM cũng phát triển mạnh mẽ ở hai lãnh vực xuất bản và đào tạo tại Việt Nam, trong khi hai lãnh vực này được xem là đang tiến gần đến bão hòa cũng như gặp nhiều khó khăn trong năm 2009.

Sao lại có những người lội ngược dòng thành công như vậy? Đó là vì họ là những người không cho phép bất cứ ai hoặc bất kỳ tình huống khách quan nào kiểm soát số phận của mình. Chính lối suy nghĩ và hành động như thế cho phép họ có được sức mạnh xoay chuyển tình thế và đạt kết quả tốt.

Nếu có điều gì không ổn với doanh nghiệp thì vấn đề xuất phát từ người lãnh đạo

Chủ của những doanh nghiệp thành công cho rằng nếu có vấn đề nảy sinh trong công ty thì đó là vì họ làm một việc gì đó chưa đúng cách. Họ tin rằng mình là người kiểm soát 100% sự thành công và lợi nhuận của công ty.

Họ biết rằng nếu có vấn đề gì đó với khách hàng thì đó là vì họ chưa biết cách quản lý và chăm sóc khách hàng; rằng doanh thu giảm sút là do họ chưa biết tiếp thị đúng cách; nếu có trục trặc về tiền bạc là vì họ chưa hiểu rõ về tài chính. Tương tự, nếu có vấn đề nảy sinh trong hoạt động của công ty là do họ lãnh đạo và huấn luyến đội ngũ quản lý điều hành chưa tốt. Nếu vấn đề thuộc về nhân sự thì là do họ chưa làm tốt khâu tuyển dụng, đào tạo và đãi ngộ nhân viên.

Bằng cách chịu toàn bộ trách nhiệm cho việc làm của mình, bạn lấy lại quyền chủ động, rằng bạn chứ không phải ai khác là người tạo ra kết quả, dù trực tiếp hay gián tiếp. Điều đó có nghĩa là bạn có năng lực để thay đổi nó. Người với tư duy làm chủ có niềm tin không lay chuyển rằng, “Để thay đổi thế giới, tôi phải thay đổi trước”.

Tôi đã chịu trách nhiệm 100% cho kết quả của mình và thay đổi vận mệnh như thế nào

Tôi muốn kể cho bạn nghe một câu chuyện đã xảy ra với tôi. Năm 2002, tôi bắt đầu phổ biến khóa học có tên “Những Mô Thức Thành Công” (Patterns of Excellence – POE), do tôi và đối tác Stuart Tan cùng thiết kế và phát triển. Đây là một chương trình phát triển bản thân, dùng những kiến thức về Lập Trình Ngôn Ngữ Tư Duy (NLP) giúp người học phát triển năng lực tư duy, khả năng giao tiếp để đạt được thành công mong muốn. Chương trình tung ra đúng vào thời điểm kinh tế khó khăn và nhiều người có nhu cầu cải thiện kỹ năng của mình để tăng tính cạnh tranh trong công việc. Trong giai đoạn khó khăn, khủng hoảng dường như người ta rất cần những khóa huấn luyện như “Những Mô Thức Thành Công” để tạo cho họ động lực và lòng tự tin nhằm vượt qua thử thách trước mắt.

Tính thì tính như thế, nhưng trong buổi giới thiệu đầu tiên về khóa học, chúng tôi đã thất bại thảm hại. Với chi phí 6.000 đô cho quảng cáo và 600 đô thuê địa điểm nói chuyện, chúng tôi chỉ có đúng một người đăng ký (trong số 120 khách hàng tiềm năng tham dự buổi nói chuyện miễn phí).

Sau kinh nghiệm ê chề này, tôi chủ trì một buổi họp, trong đó tôi khuyến khích tất cả nhân viên nêu ra những lý do khiến khách hàng ngoảnh mặt lại với chương trình. Nhiều ý kiến đưa ra. Có người nói, “Do suy thoái, thời buổi khó khăn làm gì có ai dám bỏ ra 2.000 đô cho một cho khóa học cơ chứ”.

Lại có ý kiến, “Đó là vì sếp trẻ quá (lúc ấy tôi mới 28 tuổi). Trong khi phần lớn cử tọa đều trong độ tuổi 30 đến 40, họ không nghĩ là sếp có đủ kinh nghiệm”. Cũng có người nghĩ rằng, có thể vì chúng tôi không chọn ngày hoàng đạo nên gặp xui xẻo.

Nhưng tôi không thể chấp nhận những lý do như thế, đối với tôi, đó chỉ thuần túy là những lời bào chữa vụng về cho thất bại của chính mình. Rõ ràng tôi không thể làm cho mình già đi hoặc thay đổi nền kinh tế hoặc năn nỉ để ngôi sao may mắn chiếu về phía mình. Tại sao lại tập trung vào những điều nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn? Làm như thế chỉ mang đến cảm giác mình là kẻ vô dụng, bất lực như một con rối trong tay kẻ khác.

Thay vì thế, tôi đi đến kết luận lý do khiến 119 người kia không đăng ký học là vì cách tôi trình bày chương trình chưa đạt, chưa khiến cho họ thấy chương trình này hữu ích với họ như thế nào. Tôi nhận lãnh toàn bộ trách nghiệm cho thất bại đau đớn này. Sau khi lấy thông tin phản hồi từ khách hàng, tôi tìm ra ba lý do chính khiến họ không ghi danh vào khóa học. Một là, tôi chưa làm cho khách hàng cảm thấy nhu cầu bức thiết phải nâng cấp kỹ năng của bản thân. Hai là, họ có nỗi e ngại mơ hồ rằng chương trình sẽ không có tác dụng với họ. Và cuối cùng, tôi chưa chứng minh được những phương pháp giới thiệu trong khóa học sẽ mang lại lợi ích cho họ.

Với cách nghĩ như vậy, tôi quyết định thay đổi nội dung bài thuyết trình, chi thêm tiền cho quảng cáo và tổ chức một buổi nói chuyện miễn phí khác. Lần này, tôi tập trung giải thích tại sao các phương pháp Lập Trình Ngôn Ngữ Tư Duy (NLP) có thể giúp họ tăng cường giá trị lao động của bản thân, khiến họ có kỹ năng giao tiếp hiệu quả hơn và dẫn đến việc gia tăng thu nhập. Tôi loại bỏ mối nghi ngờ về chất lượng chương trình bằng lời cam đoan sẽ hoàn tiền 100% nếu họ không hài lòng với khóa học và tạo cảm giác “gấp rút” bằng món quà trị giá 500 đô nếu họ đăng ký ngay lập tức. Lần này, có 13 trong số 100 người nghe đăng ký, tỉ lệ thành công là 13%. Tôi tiếp tục hoàn thiện “chiêu thức” bán hàng của mình, lượng người đăng ký tăng lên, tới thời điểm tổ chức chương trình đầu tiên đã có 50 người tham gia. Từ đó đến nay, đã có hàng ngàn người tham dự chương trình thay đổi cuộc sống này.

Sóng gió đầu tiên: Đối mặt với thử thách lần thứ nhất

Cứ thế cho đến năm 2005, khi nền kinh tế tăng trưởng trở lại, thị trường chứng khoán và bất động sản bắt đầu bùng nổ. Nếu nền kinh tế suy thoái kèm theo thất nghiệp, giảm lương, thì vào giai đoạn phục hồi kinh tế, thị trường lao động trở nên khan hiếm và nhu cầu về nhân lực tăng cao, lương bổng cũng tăng theo. Bạn nghĩ xem chuyện gì xảy ra với chúng tôi? Lượng người đăng ký vào chương trình “Những Mô Thức Thành Công” bắt đầu giảm rõ rệt.

Thiên hạ bận rộn với những cơ hội việc làm nên không còn thời gian tham gia một chương trình kéo dài 4 ngày nữa. Còn một lý do khác, nhiều công ty bung ra kinh doanh, nhân lực thiếu, nên chẳng cần phải mài dũa kỹ năng của mình, mọi người vẫn dễ dàng kiếm được việc với đồng lương kha khá; vì thế nhiều người nghĩ chẳng cần nhọc công đi học làm gì. Khi công việc trở nên dễ kiếm hơn, “Những Mô Thức Thành Công” dường như bị loại khỏi danh sách những việc cần làm ngay.

Bạn nghĩ sao, tôi chọn cách đổ lỗi cho nền kinh tế khởi sắc, thu nhập của người lao động tăng và lịch làm việc bận rộn của khách hàng nên khóa học của mình vắng khách chăng? Một lần nữa, làm như vậy cũng không thể khiến doanh số và lợi nhuận của công ty tăng lên!

Thay vì thế, tôi quyết định đứng ra chịu trách nhiệm rằng chương trình mà tôi đưa ra không còn phù hợp nữa. Cần phải tạo ra một chương trình mới thích ứng hơn với bối cảnh hiện tại. Bởi vì thị trường chứng khoán đang bùng nổ, thiên hạ dồn tiền vào đầu tư ở kênh này, tôi tính toán rằng thay cho nội dung phát triển bản thân, tôi nên cung cấp các chương trình dạy người ta cách quản lý tài chính cá nhân và các hạng mục đầu tư.

Và ý tưởng về một sự thay đổi đã được đền bù hậu hĩnh. Các chương trình có tên như “Wealth Academy” (Khóa học làm giàu), “Wealth Academy Trader” (Khóa học đầu tư chứng khoán), “Wealth Academy Forex” (Khóa học kinh doanh ngoại hối) và “Wealth Academy Options” (Khóa học kinh doanh quyền chọn) rất hút khách, đem lại nguồn doanh thu cao hơn 80 lần so với chương trình “Những Mô Thức Thành Công”! Nếu tôi đổ lỗi cho những lý do bên ngoài và không nhận trách nghiệm cá nhân, hẳn công ty chúng tôi đã bỏ lỡ cơ hội để tăng doanh thu và lợi nhuận lên mấy chục lần như vậy. Và chúng tôi chắc hẳn vẫn mắc kẹt với một chương trình rất hay nhưng không còn sinh lợi được nữa.

Sóng gió tiếp theo: Đối mặt với thử thách lần thứ hai

Cho phép tôi chia sẻ với bạn một thử thách khác mà tôi đã vượt qua. Trong vòng nhiều năm, chúng tôi tổ chức hai chương trình thành công vượt bậc và có tiếng vang ra ngoài biên giới Singapore, đó là các chương trình mang tên: “Thiếu Nhi Siêu Đẳng” (Super Kids) và “Tôi Tài Giỏi, Bạn Cũng Thế!” (I Am Gifted, So Are You!) cho học sinh Singapore vào các dịp hè. Ở Singapore, học sinh được nghỉ hai đợt vào tháng 6 và tháng 12. Nhìn chung, các bậc phụ huynh sẵn lòng gửi con em mình đi học chương trình 4 ngày nhằm giúp cải thiện thái độ và kết quả học tập của chúng. Thật là nhất cử lưỡng tiện, con em họ vừa có những hoạt động bổ ích để khỏi sa vào những trò chơi vô bổ thậm chí có hại trong dịp hè lại vừa có động lực học tập tốt hơn. Chính vì vậy, thị trường cho các chương trình này phát triển mạnh và mang lại nhiều lợi nhuận.

Vài năm trôi qua, nhiều trường có động thái đứng ra tự tổ chức những hoạt động hè cho học sinh của mình. Cảnh học sinh tấp nập đến trường vào những ngày hè không còn lạ lẫm nữa. Thôi thì có đủ các loại hoạt động cho các em tham gia: trang điểm, thi đấu thể thao, sinh hoạt câu lạc bộ, các chương trình bồi dưỡng, đi tham quan, v.v... Sự thay đổi này có ảnh hưởng tới các chương trình hè của chúng tôi không? Dĩ nhiên, rất nhiều nữa là đằng khác! Giờ đây, phụ huynh cảm thấy khó mà gửi con đi học chương trình 4 ngày của chúng tôi, vì con cái họ phải tham gia các hoạt động gắn với nhà trường.

Điều này cũng tác động trực tiếp đến “cần câu cơm” của các đối thủ cạnh tranh với tôi, buộc họ phải thu nhỏ quy mô kinh doanh và mất khá nhiều tiền. Nhiều công ty còn phải đóng cửa. Đoán xem phần lớn chủ công ty này phản ứng như thế nào trước sự việc này? Họ đổ lỗi cho “ông nhà trường” đã đứng ra tổ chức những hoạt động hè và giết chết các khóa học bổ trợ của họ.

Riêng tôi đã thấm nhuần bài học rằng để thành công, bạn phải nhận lãnh trách nhiệm trong tất cả mọi việc, rằng thị trường chưa hiểu rõ về sự độc đáo trong chương trình của tôi. Thay vì hậm hực với “ông nhà trường”, tôi quyết định lập ra bộ phận chịu trách nhiệm làm việc với các trường, đến gõ cửa từng trường để giới thiệu chương trình của mình.

Vì nhiều trường học muốn học sinh của mình tham gia các chương trình đào tạo kỹ năng sống cao cấp hơn nên công ty tôi có thể là đơn vị “thầu” dạy chương trình này thay cho họ. Một lần nữa, đây là một quyết định hoàn toàn đúng đắn. Trong vòng vài năm, chúng tôi đã chiếm lĩnh thị phần rất tốt. Hiện tại, cứ ba trường ở Singapore thì có một trường đưa chương trình của tôi vào trường của họ. Chưa hết, doanh thu tạo ra từ sự chuyển hướng này còn cao hơn nhiều so với con số ban đầu. Từ con số đào tạo khoảng 2.000 học sinh ở Singapore một năm, nay chúng tôi đã huấn luyện cho hơn 36.000 học sinh hàng năm thông qua việc hợp tác với các trường học.

Một lần nữa, tôi xin nhấn mạnh rằng, thành công của một doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định và hành động của BẠN (với tư cách người chủ hay người lãnh đạo cao nhất). Thế nên sẽ chỉ mất thời gian và chẳng có ích lợi gì nếu mất công đi tìm lý do bên ngoài cho kết quả kinh doanh của bạn.

Để mọi việc thay đổi, tôi phải thay đổi trước

Nếu bạn đang điều hành một công ty và gặp phải nhiều vấn đề, bạn hãy xem đó là những thử thách mà bạn phải đối mặt và vượt qua nếu muốn thấy công ty ăn nên làm ra với doanh thu và lợi nhuận tăng vọt. Bài tập kế tiếp sẽ giúp bạn làm điều này.

Trong cột đầu tiên của bảng biểu, dưới dòng “Đổ lỗi”, hãy viết ra tất cả những lý do cản trở công ty bạn đạt được mục tiêu. Trong quá khứ bạn thường viện lý do hoặc đổ lỗi cho những nguyên nhân nào về những trục trặc hoặc thất bại trong kinh doanh của mình: Nhân viên lười biếng? Đối thủ ma mãnh, sừng sỏ? Các quy định chưa hợp lý của các cơ quan chức năng? Nền kinh tế xuống dốc hay phát triển quá nhanh?

Trong cột tiếp theo, “Chịu trách nhiệm”, tôi muốn bạn viết ra cách thức bạn có thể đứng ra nhận lãnh trách nhiệm cho kết quả kinh doanh của mình. Nói cách khác, bạn đã tạo ra kết quả này từ những quyết định và hành động nào? Hãy nhớ rằng chỉ khi nào bạn thừa nhận vai trò của mình trong mọi việc, bạn mới có năng lực để thay đổi chúng.

Trong cột cuối cùng “Hành động”, hãy viết ra những gì bạn cần làm ngay để thay đổi kết quả kinh doanh. Nhưng trước khi bạn thực hiện bài tập này, cho phép tôi kể lại việc tôi đã làm gì để giúp cho một trong những khách hàng của mình vực dậy công ty đang làm ăn bết bát.

Tinh thần đứng mũi chịu sào đã giúp Alex vực dậy công ty như thế nào

Trong một khóa đào tạo về kinh doanh của tôi, một học viên đến gặp tôi cho biết, anh không thể tuyển được người giỏi về làm việc cho mình, “Nếu tôi tuyển được những người như vậy, có phải công ty tôi đã thành công hơn nhiều không!”, anh than thở.

Khi tôi hỏi thì anh giải thích kỹ hơn, rằng lúc đầu nhân viên của anh ai nấy đều rất phấn chấn, nhưng vài tháng sau họ mất dần động lực và nhiệt tình nguội lạnh. Rằng nói chung người của công ty làm việc thiếu hiệu quả, kết quả không ổn định và chỉ ngồi đó chờ chỉ thị của cấp trên. Vấn đề không dừng ở đó, anh cay đắng cho biết, mỗi khi tìm được ai đó làm việc tốt, thì chỉ vài tháng sau họ lại tấp tểnh rời bỏ công ty.

Tôi giải thích cho Alex hiểu, là người đứng đầu, anh phải chịu trách nhiệm cho hành động của nhân viên. Nếu muốn người của mình thay đổi, anh phải thay đổi trước. Như bạn có thể đoán được, nghe tôi nói thế anh lập tức giẫy nảy lên rằng sao anh lại phải chịu trách nhiệm cho đội ngũ nhân viên vừa kém cỏi vừa thiếu động lực chứ.

Để thuyết phục được Alex, tôi bắt đầu tìm hiểu cách anh điều hành công ty cũng như quản lý nhân viên để phát hiện những vấn đề mà anh vô tình tạo ra.

Hóa ra lý do khiến nhân viên có tư tưởng không ổn định và làm việc không hiệu quả là vì công ty anh không hề có quy trình tuyển chọn kỹ càng để tìm đúng người đúng việc. Alex không dành nhiều thời gian vào công đoạn tìm kiếm, phỏng vấn và kiểm tra nhân viên. Công ty anh cũng chẳng có những chuẩn mực và nội quy rõ ràng, còn công tác huấn luyện nhân viên lại bị xem nhẹ.

Lý do khiến cấp dưới của anh tỏ ra ù lỳ, thụ động là vì anh áp đặt mệnh lệnh từ trên xuống mà không chịu lắng nghe ý kiến của cấp dưới hay cho họ một mức độ quyền hạn nào đó.

Cuối cùng, sở dĩ những người giỏi thường khăn gói ra đi là vì có làm tốt mấy họ cũng chẳng được đãi ngộ hay đề bạt lên chức vụ cao hơn. Nản lòng, họ đành rời bỏ công ty.

Sau nhiều lần tư vấn cho Alex, tôi đã giúp anh hiểu rằng nếu muốn thu hút và giữ chân người tài, trước hết anh phải là nhà quản lý giỏi. Anh phải tạo môi trường làm việc tốt, với những quy định rõ ràng và phần thưởng xứng đáng để khích lệ tinh thần làm việc tốt.

Alex hiểu rằng anh phải chịu trách nhiệm cho những vấn đề của công ty mình và bắt tay vào thực hiện từng bước để tạo ra một đội ngũ nhân lực giỏi. Anh rốt ráo dứt điểm những phần việc sau:

* Làm tốt công tác phỏng vấn và chọn lựa kỹ càng để tuyển được những người có đam mê, tham vọng và có động lực làm việc tốt.

* Chuẩn hóa quy trình làm việc, tạo ra môi trường làm việc tốt và thường xuyên giữ mối quan hệ hai chiều với nhân viên qua những buổi họp cũng như huấn luyện.

* Đưa ra chính sách thưởng phạt hợp lý, khuyến khích nhân viên làm việc tốt hơn mong đợi. Ví dụ: Ai có sáng kiến, đề xuất và thực hiện một dự án tốt sẽ được chia lợi nhuận theo một tỉ lệ nào đó và được thưởng theo quý.

* Tổ chức trao đổi hoặc họp mặt hàng tháng với nhân viên để hiểu rõ hơn mục tiêu, nhu cầu, những vấn đề nảy sinh trong công việc và đánh giá về cách thức thực hiện cũng như kết quả công việc của họ.

Những gì xảy ra sau những thay đổi này trên cả tuyệt vời. Thái độ và kết quả làm việc của nhân viên anh thay đổi hoàn toàn. Họ làm việc nhiệt tình hơn, hiệu quả hơn và cũng năng động hơn. Tiếng lành đồn xa, nhiều người giỏi đến đầu quân cho công ty anh hơn. Nhờ vậy mà mức độ hài lòng của khách hàng và doanh thu công ty anh được nâng cao lên rất nhiều.

Bây giờ bạn hãy dành một khoảng thời gian thích hợp để hoàn thành bài tập này, bạn nhé.

Đổ lỗi

Chịu trách nhiệm

Hành động

Bạn đã làm xong bài tập ở trên chưa? Tốt lắm! Trước khi bắt đầu phần tiếp theo, bạn hãy xem qua cách làm bài tập này của một trong những học viên của tôi.

Đổ lỗi

Chịu trách nhiệm

Hành động

Đối thủ giảm giá và giành mất thị phần

Tôi chưa đưa ra cho khách hàng những lợi ích đủ sức hấp dẫn

Sáng tạo cách thức mới để bán sản phẩm/dịch vụ giúp phân biệt công ty tôi với các đối thủ cạnh tranh

Khách hàng thường bỏ đi

Tôi chưa xây dựng mối quan hệ tốt và thân thiết với khách hàng

Xây dựng bộ phận Chăm sóc khách hàng và chương trình “khách hàng thân thiết”

Thị trường đã bão hòa

Tôi không mở ra thị trường mới

Mở chi nhánh ở những tỉnh thành khác, quảng bá trên internet

Khách hàng không biết đến chúng tôi

Tôi chưa chú trọng đúng mức vào khâu tiếp thị và bán hàng

Xây dựng đội ngũ bán hàng giỏi và các chiến dịch quảng cáo

Không có nhiều tiền để quảng cáo

Tôi chưa khám phá ra những kênh quảng cáo rẻ hơn

Học những cách thức quảng cáo trên những phương tiện rẻ tiền hoặc miễn phí như blog, Chat, Youtube .v.v…

b. Tư duy 2: Quan niệm thất bại là mẹ thành công

Thật không may, trở ngại lớn nhất trên con đường kinh doanh của mọi người – dù là bắt đầu một công ty mới, sáng tạo một sản phẩm mới hay bước vào một thị trường mới – chính là nỗi sợ thất bại. Bên cạnh đó, tâm lý thất vọng và bất lực khi đối mặt với những sai lầm chính là “gót chân Achilles” của đa số các doanh nhân.

Trong khi đó, những lần thất bại, những lúc thoái trào, những nỗi thất vọng lại chính là những trở ngại buộc phải trải qua trong quá trình kinh doanh và làm giàu của doanh nhân, ví như việc một con bướm để có bộ cánh rực rỡ sắc màu nhất định phải trải qua giai đoạn làm một con sâu xấu xí vậy. Quá trình xây dựng bất kỳ công ty thành công nào thật ra là một quá trình kinh qua những thất bại, sai lầm, những lần bị từ chối phũ phàng và những thất vọng ê chề. Thử hỏi trên đời có mấy khi mọi việc diễn ra như mong đợi? Trên quãng đường ấy, những ai mang căn bệnh sợ thất bại sẽ rơi rụng hết, chỉ còn lại những người có tinh thần lạc quan, tự tin khi đối đầu với khó khăn thử thách. Đó là những người biến những việc bất như ý, những thất vọng thành bàn đạp cho sự thay đổi chiến thuật và củng cố sức mạnh của mình.

Đây chính là lý do tại sao nhiều người – được lập trình theo lối suy nghĩ một chiều, thường vớ ngay lấy câu trả lời có sẵn và chỉ chờ đợi kết quả tốt nhất – thường thất bại trong kinh doanh. Một lần tôi đọc một bài báo nói về một thủ khoa ở một trường phổ thông. Cô bé đã khóc khi chỉ đạt được bảy điểm 10 trong kỳ thi tốt nghiệp. Cô thất vọng vì thiếu... điểm 10 thứ tám, cô không thật sự hoàn hảo trong hồ sơ xin cấp học bổng mà cô nhắm tới.

Đọc xong bài báo đó, tôi cảm thấy tội nghiệp cho cô bé. Không phải vì cô không đạt đủ tám điểm 10 một cách trọn vẹn, mà bởi vì tôi biết rằng nếu vào lúc này, cô không chịu nổi sự bất toàn nho nhỏ đó, thì mai này cô sẽ khó thành công trong bất kỳ nghề nghiệp nào mà cô lựa chọn.

Mong manh, yếu ớt như thế, cô sẽ dễ gục ngã trước những thất bại và thất vọng lớn hơn trước khi về đích thành công.

Tôi tin rằng, để thành công trong bất cứ việc gì, đầu tiên ta phải dám chấp nhận khả năng có thể phải nếm trải những quả đắng của thất bại, lầm lỡ, đổ bể,... Thành công không bao giờ là một đại lộ thẳng tắp rợp bóng những hàng cây. Nếu biểu diễn trên đồ thị thì đó là con đường răng cưa trồi lên sụt xuống đầy kịch tính. Đúng thế, chặng đường đi tới thành công bao giờ cũng ngoằn ngoèo, khúc khuỷu với bao nhiêu chướng ngại và bạn với tư cách là người bộ hành vừa mới vượt qua được đỉnh núi này thì đã thấy trước mặt ngọn núi khác sừng sững hiện lên. Tiểu sử của hầu hết các doanh nhân thành đạt (trong đó có tôi) cho thấy những thăng trầm và không ít lần thất bại cay đắng trước khi họ đạt được giấc mơ của mình. Chúng ta hãy cùng điểm qua.

Trong quá trình gây dựng công ty Disney, Walt Disney đã đến mức gần phá sản tổng cộng 12 lần để cuối cùng xây dựng được một trong những công ty giải trí lớn nhất và thành công nhất trong lịch sử.

Donald Trump từng hai lần đứng bên bờ vực phá sản trong ngành kinh doanh mà ông giỏi nhất là bất động sản trước khi đạt đến danh hiệu ông vua bất động sản và danh tiếng như bây giờ. (Ông cũng là chủ chương trình “Người tập sự” (The Apprentice) nổi tiếng trên toàn thế giới.)

Lim Tow Yong, người sáng lập ra Emporium tuyên bố phá sản ở tuổi 72 với món nợ lên đến hàng triệu đô. Nhưng ông không chịu “bó tay” ở cái tuổi thất thập cổ lai hy mà lập ra một công ty khác và dựng lại cơ nghiệp của mình ở tuổi... 82.

Khi Sim Wong Hoo lập ra Creative Technologies thì sản phẩm đầu tiên của ông, Cubic 99, là một thất bại lớn, tiếp theo là một chuỗi những thất bại khác. Nhưng chính nhờ rút ra kinh nghiệm ở những lần thất bại đó mà sản phẩm Sound Blaster thành công như một hiện tượng giúp công ty ông kiếm được hàng tỉ đô.

9 năm sau khi Steve Jobs bắt đầu và xây dựng công ty Apple vang danh bốn biển, ông bị đẩy ra khỏi con thuyền mà chính ông xây dựng và làm cho nó lớn mạnh. Chưa dừng lại ở đó, công ty tiếp theo mà ông sáng lập (NeXT Computers) lại là một thất bại thảm hại khác. Nhưng rồi Pixar của ông ra đời (hiện là hãng phim hoạt hình thành công nhất thế giới) giúp ông như một người hùng quay trở lại vực dậy Apple đang trên bờ vực phá sản, làm cho nó trở thành một trong ít doanh nghiệp công nghệ thông tin thành công nhất hành tinh. Danh sách những người biến thất bại ban đầu thành thành công chung cuộc còn kéo dài ra mãi...

Tại sao thất bại lại là mẹ thành công

Câu hỏi đặt ra là tại sao phần lớn doanh nhân có được thành công hôm nay đều kinh qua chuỗi thất bại trước đó? Tôi tin rằng, để thành công trong kinh doanh, bạn phải trải qua những bài học và kinh nghiệm đau thương, tựa như để có những hạt gạo trắng ngần phải trải qua quá trình xay xát đau đớn vậy.

Trong thế giới kinh doanh, những bài học như vậy không đến từ sách vở (như trong trường học) mà là những kinh nghiệm thất bại ngoài đời. Khi thất bại trong một việc gì đó, chúng ta sẽ biết được cái gì làm được, cái gì không làm được. Liên tục học hỏi và rút kinh nghiệm từ những gì không hiệu quả và thay đổi chiến lược, cuối cùng chúng ta sẽ đi đến thành công.

Suy cho cùng, thành công xuất phát từ quá trình liên tục điều chỉnh, sửa chữa để có những phương pháp và quyết định đúng đắn. Một quyết định đúng chỉ đến từ những gì mà chúng ta thật sự trải qua. Và kinh nghiệm quý giá nhất, kỳ lạ thay, thường tới từ những quyết định sai lầm... và bạn phải trả giá!

Tất nhiên, bao giờ cũng có những việc chúng ta có thể làm để giảm thiểu những sai lầm và thất bại. Đó là lý do tại sao tôi viết quyển sách này. Đó cũng là lý do tại sao việc nghiên cứu hồi ký và tự truyện của những doanh nhân huyền thoại lại quan trọng đến vậy. Bởi vì khi nhìn lại chặng đường gập ghềnh đi tới thành công, họ sẽ tổng kết những kinh nghiệm, thất bại, sai lầm và hướng dẫn bạn cách tránh những cái hố đó. Tuy vậy, dù bạn học được bao nhiêu từ sách vở và người khác thì không bài học nào thiết thực hơn bài học từ chính thực tế kinh doanh và “lao” vào cuộc của bạn. Đó là cái mà ông bà ta gọi là trường đời.

Bí quyết để vượt qua thất bại và thất vọng

Vậy những doanh nhân thành công đã “chuẩn bị” cho mình như thế nào để đối mặt với những thất bại và sai lầm của chính mình? Họ là những người sinh ra đã đầy bản lĩnh, không biết sợ, không sứt mẻ một chút niềm tin vào mình, hay không bao giờ buồn bã trước những thất bại ư? Tất nhiên là không có chuyện như thế! Thất bại là một nỗi đau và là người ai cũng biết đau và sợ đau. Khác biệt là ở chỗ họ học được cách tiếp cận vấn đề một cách đúng đắn.

Từ kinh nghiệm bản thân, tôi có thể nói với bạn rằng doanh nhân cũng sợ thất bại như tất cả mọi người, có khi còn sợ hơn vì họ đã đầu tư, đôi khi cả cuộc sống của mình vào đó. Họ cũng cảm thấy nỗi thúc bách muốn bỏ chạy khi gặp khó khăn. Khác biệt là ở chỗ họ có cách định nghĩa riêng về thất bại.

Trong khi những người bình thường định nghĩa thất bại là khi mình không có được kết quả như mong muốn; rồi để cảm giác tồi tệ và sợ hãi đến mức “cạch đến già” ngự trị trong lòng mà không dám đặt ra một mục tiêu nào nữa, cũng giống như cô bé thủ khoa, cho rằng mình thất bại khi chỉ đạt được bảy điểm 10 chứ không phải cả tám. Nếu tôi cũng định nghĩa thất bại theo cách ấy, chắn chắn tôi sẽ không có đủ dũng khí để tiếp tục làm việc và đưa ra phương pháp mới dẫn dắt công ty đến vị trí như ngày hôm nay. Chắc hẳn tôi đã cảm thấy “thua đứt đuôi con nòng nọc” và bỏ cuộc khi chỉ có một người duy nhất đăng ký khóa học “Những Mô Thức Của Thành Công” vào lần giới thiệu đầu tiên. Và tôi cũng có thể chấp nhận thất bại khi nhiều nhà xuất bản từ chối không in quyển sách đầu tay của mình, “Tôi Tài Giỏi, Bạn Cũng thế!”

Không có thất bại, chỉ có bài học kinh nghiệm

Trong khi ấy, những doanh nhân thật sự đều tin rằng khi không đạt được mục tiêu thì đó không phải là thất bại, mà chỉ là bài học kinh nghiệm. Họ học hỏi từ kinh nghiệm ấy để thay đổi, điều chỉnh cách thức tiến hành cho đến khi thành công mới thôi. Họ tin rằng họ chỉ thất bại khi từ bỏ việc đang làm hay ước mơ đang ấp ủ. Một khi không bỏ cuộc, họ là kẻ “bất khả chiến bại”.

Dĩ nhiên, khi bạn có tinh thần “không bao giờ bỏ cuộc”, những thất vọng, sai lầm, trở ngại thậm chí thất bại chỉ là tạm thời. Nhiều doanh nhân thành đạt tin rằng thất bại lớn nhất chính là KHÔNG làm gì cả.

“Bạn mất trắng những cú đánh mà bạn không bao giờ thực hiện”

Wayne Gretzky, cầu thủ Hockey giỏi nhất thế giới

Niềm tin sẽ giúp bạn vượt qua những thời điểm khó khăn nhất

Điều quan trọng nhất chính là nuôi dưỡng niềm tin tưởng sắt son rằng mọi chuyện sẽ tốt đẹp khi bạn có đủ quyết tâm tìm bằng được cách giải quyết vấn đề. Thiếu đi niềm tin không gì lay chuyển ấy, bạn sẽ không có đủ nội lực để vượt qua tất cả những thử thách trên con đường về đích.

Khi nghiên cứu và học tập cách tư duy của những nhà lãnh đạo và doanh nhân lớn trên thế giới, tôi phát hiện ra rằng tất cả những người này đều có niềm tin vững như bàn thạch rằng mọi thứ xảy ra đều có lý do của nó. Khi trở ngại xuất hiện bất kể họ đã nỗ lực như thế nào, thì trong nguy có cơ, nghĩa là bất cứ thất bại, sai lầm nào cũng mang trong nó một may mắn tiềm ẩn. Niềm tin này tiếp thêm cho họ sức mạnh để vững bước tiếp tục cuộc hành trình, trong khi đa số những người khác bỏ cuộc giữa đường.

Có một điều tốt đẹp dành cho bạn: trong quyển sách này, tôi sẽ chia sẻ với bạn những bài học quan trọng nhất mà bạn cần nắm được để giảm thiểu thất bại và rút ngắn đoạn đường về đích.

c. Tư duy 3: Liên tục và không ngừng sáng tạo

Bạn đã bao giờ đặt ra câu hỏi, tại sao 80% công ty có thể tồn tại trong vòng 5 năm đầu tiên lại thất bại trong vòng 5 năm tới?

Lý do là vì nền kinh tế thị trường thay đổi liên tục, do đó những mặt hàng hái được ra tiền hôm nay có thể không còn mang lại lợi nhuận trong vòng 3 hay 5 năm tới. Nếu bạn vẫn làm việc theo cùng một cung cách và cho rằng mọi thứ vẫn theo một trật tự cũ, bạn sẽ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi.

Là một doanh nhân thành công có nghĩa là bạn phải sáng tạo không ngừng. Bạn luôn phải tìm cách vượt qua chính mình bằng những sáng kiến cải cách trong hoạt động kinh doanh, khâu tiếp thị và xây dựng hình ảnh công ty. Trong kinh doanh, dậm chân tại chỗ có nghĩa là chết, một doanh nghiệp cần được cải tiến liên tục để có mức độ tăng trưởng cao. Bill Gates từng phát biểu, chìa khóa dẫn tới thành công trong kinh doanh chính là không ngừng đổi mới, và tự làm lỗi thời chính những sản phẩm cũ của mình bằng những sản phẩm tiên tiến hơn của mình. Nếu một doanh nghiệp không làm được điều đó, sớm muộn gì đối thủ cũng sẽ làm.

Đó là lý do tại sao vừa tung ra một phần mềm như Windows, Microsoft đã bắt tay ngay vào làm phiên bản tiếp theo có nhiều tính năng hơn và cái sau bao giờ cũng ưu việt hơn cái trước như ta có thể thấy qua Windows 98, Windows 2000, Windows XP, Vista, Windows 7, v.v... Bill Gates là người hiểu rõ rằng ngay khi họ ngủ quên trên chiến thắng và ngừng sáng tạo, các công ty khác sẽ tạo ra phần mềm tốt hơn và cướp đi thị phần của họ.

Điều như vậy vẫn thường xảy ra với những công ty không kịp thời làm mới mình. Trong thập niên 1990, Motorola là hãng sản xuất điện thoại làm mưa làm gió trên thị trường. Điện thoại của Motorola có thiết kế đẹp nhất với công nghệ tiên tiến nhất. Rất nhiều người, trong đó có tôi, muốn sở hữu một chiếc điện thoại Motorola. Vào năm 1994, thị phần toàn cầu của nó là 60%.

Motorola của ngày hôm nay thì sao? Miếng bánh toàn cầu của họ chỉ còn 9,5% (2008) và bộ phận sản xuất điện thoại di động bị lỗ 418 triệu đô Mỹ trong quý 1 năm 2008. Cái gì đã làm cho người hùng này sa sút đến thế? Thế giới công nghệ đã thay đổi từ sóng sang công nghệ số mà Motorola vẫn đủng đỉnh trên đỉnh vinh quang của ngày hôm qua. Trong khi ấy, Nokia và Sony Ericsson tỏ ra nhanh nhạy hơn, sáng tạo hơn đã cho ra đời nhiều mẫu thiết kế đẹp hơn và tiện dụng hơn (với những phần mềm vượt trội). Vì thế chẳng có gì khó hiểu khi họ đã lấy đi một phần lớn thị phần và lợi nhuận của Motorola.

Bạn có biết công cụ tìm kiếm trên mạng đầu tiên là gì không? Đó là Google, Yahoo! hay MSN? Thật ra không phải công ty nào trên đây cả. Công cụ tìm kiếm đầu tiên trên thế giới là Alta Vista. Nhiều người có thể chưa từng nghe tới cái tên này chỉ vì đó là trang web lạc hậu ít người vào. Thế mà nó đã vang bóng một thời. Thực tế, nhiều công ty từng dẫn đầu thị trường chỉ cần lơ là công tác đổi mới sáng tạo trong một thời gian ngắn là bị xóa sổ hoặc phải bán đi cho đối thủ. Điều này đã, đang và sẽ xảy ra với tốc độ nhanh hơn với những người đứng đầu mà tin tưởng (một cách ngốc nghếch và kiêu ngạo) rằng sản phẩm hoặc dịch vụ của họ là tối ưu, và rằng không cần phải chữa một con gà đang đẻ trứng vàng.

Khi Alta Vista tụt hậu cũng là lúc cơ hội mở ra cho Yahoo! nhảy vào và chiếm lĩnh vị trí dẫn đầu. Rồi điều gì xảy ra? Một thời gian sau, Yahoo! tỏ ra chậm và yếu trong việc mở rộng dịch vụ tìm kiếm và dịch vụ quảng cáo, thế là có chỗ cho Google – một công cụ tìm kiếm mới ra lò – nhảy vào và tước mất 70% thị phần, để lại 30% cho những trang web tìm kiếm khác chia nhau. Trong một thị trường thay đổi liên tục như ngày hôm nay, một gã khổng lồ cũng có thể gục ngã trong vòng chưa tới 5 năm, nếu họ ngừng sáng tạo và nỗ lực tìm những phương cách mới để kinh doanh.

Thay vì coi điều này như một đỉnh núi khó vượt qua, hãy xem nó như một cơ hội cho bạn vượt lên trong cuộc đua. Điều này có nghĩa là bao giờ cũng có cơ hội cho công ty tí hon của bạn lách lên phía trước, chiếm lĩnh vị trí của những người khổng lồ. Tại sao không? Vấn đề đơn giản là ở chỗ, hãy tìm cách phục vụ khách hàng tốt hơn hẳn họ!

Xin nhấn mạnh lần nữa, nếu bạn không liên tục sáng tạo và đổi mới, bạn sẽ khó lòng trụ lại được sau 10 năm. Tôi khẳng định với bạn rằng nếu công ty của chúng tôi không thường xuyên đổi mới chương trình, mở rộng quy mô và nhảy vào những thị trường khác như Indonesia, Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ và Malaysia, chúng tôi có thể đã bị một đối thủ mới toanh nào đó cho “ra rìa”!

Chi phí vận hành hàng tháng cho Adam Khoo Learning Technologies Group (AKTLG) vào khoảng 500 ngàn đô và thị trường Singapore chỉ chiếm khoảng 50% doanh thu và lợi nhuận. Nếu tôi không tập trung vào việc tung ra những khóa học mới (như “Wealth Academy” (Khóa học làm giàu) và “Internet Marketing Academy” (Khóa học tiếp thị trên mạng)), viết những quyển sách mới (hai quyển một năm), luôn xem lại và thay đổi chiến lược tiếp thị và phân phối (như đánh vào thị trường trường học), thì có lẽ AKTLG đã không thể là người dẫn đầu thị trường về các khóa học phát triển bản thân ở Châu Á. Nếu chúng tôi không liên tục phát triển, có lẽ một đối thủ nào đó đã bắt kịp và đẩy chúng tôi ra khỏi đường đua.

Các doanh nhân thành đạt hiểu rõ rằng họ không thể giữ vững vị thế của mình nếu chỉ cho ra đời một loại sản phẩm với mẫu mã và chất lượng như nhau, hết năm này qua năm khác. Công ty của bạn không thể giữ nguyên tầm vóc cũ mà chỉ có thể mở rộng hoặc thu hẹp. Nguyên nhân là vì công ty của bạn là một tập hợp con trong một tập hợp lớn đang thay đổi từng ngày, vì thế nó cũng phải thay đổi theo. Yêu cầu của khách hàng không ngừng tăng lên, đối thủ cải tiến liên tục, thói quen làm việc của nhân viên cũng thay đổi. Như vậy, nếu cứ “bổn cũ soạn lại”, bạn sẽ không thể duy trì được vị thế hiện tại. Trong tư thế giẫm chân tại chỗ, công ty của bạn sẽ chết dần chết mòn và sớm muộn gì cũng bị thay thế hoặc bị thôn tính bởi một công ty khác tốt hơn trong ngành.

Thế là bạn đã biết được ba yếu tố quan trọng làm nên cái gọi là tư duy kinh doanh, chúng ta hãy chuyển sang tìm hiểu về những kỹ năng không thể thiếu trong kinh doanh.

2. Kỹ năng kinh doanh

Một điều tối quan trọng khác giúp bạn thành công trong việc xây dựng một doanh nghiệp là các kỹ năng kinh doanh. Có thể nói sở dĩ phần lớn các chủ doanh nghiệp thất bại (trên 90%) là vì đa số mọi người thành lập công ty mà không hề biết phải làm những gì để xây dựng và điều hành một công ty thông suốt. Đơn giản, họ không có những kỹ năng cần thiết.

Bạn có thể đặt câu hỏi: nếu vậy, cớ sao họ lại mở công ty? Điều gì khiến họ nghĩ mình có thể thành công? Điều nguy hiểm chết người đầu tiên là những giả thuyết họ đặt ra. Và đó là một tiền giả định “đẹp đẽ”. Ai nấy đều chắc mẩm rằng, chỉ cần họ thông thạo “cách làm” trong lĩnh vực mà công ty kinh doanh thì họ ắt sẽ biết cách điều hành công ty kinh doanh trong lĩnh vực đó một cách ngon lành (trích dẫn lời nhận định của bậc thầy về kinh doanh là Michael Gerber).

Cụ thể, nhiều người cho rằng hễ biết nấu món phở là họ có thể làm chủ một tiệm bán phở và khiến cho khách tấp nập đến ăn. Rằng chỉ cần bạn là người thầy dạy giỏi là bạn có thể điều hành một trung tâm đào tạo thành công. Tương tự, chỉ cần biết cắt tóc là có thể quản lý một tiệm làm đầu.

Tiếc thay, chẳng có gì diễn ra trong thực tế giống với phép giả định ấy cả. Biết bao nhiêu người vì tài nấu nướng của mình mà mở nhà hàng. Anh ta có thể rất giỏi chế biến món ăn trong bếp, nhưng lại chẳng biết gì về tiếp thị, xây dựng thương hiệu, tuyển chọn, quản lý và huấn luyện nhân viên. Anh ta cũng chẳng hiểu mô tê gì về cách vận hành, quản lý dòng tiền vào ra, công tác kế toán, v.v... Thế là tài nấu ăn không thể biến anh ta thành ông chủ một cửa hàng buôn may bán đắt như mong muốn hay như giả định của anh ta.

Có một điều chắc chắn, anh ta sẽ bỏ phần lớn thời gian trong nhà bếp để thực hiện những việc như chọn thực phẩm, pha chế, nấu nướng, nêm nếm... (bởi vì đó là những việc mà anh ta giỏi nhất). Kết quả, anh ta không có đủ thời gian dành cho những khâu quan trọng không kém của một doanh nghiệp là tiếp thị, tài chính, phát triển thương hiệu, quản lý và dịch vụ khách hàng.

Kể cả khi nhà hàng đông khách nhờ danh tiếng về tài nấu nướng của anh ta thì chất lượng món ăn cũng sẽ mai một đi nhiều (vì anh ta không làm tốt khâu tuyển dụng và đào tạo thợ nấu chính), chất lượng phục vụ không ổn định, sổ sách kế toán sai sót, vấn đề tiền bạc sẽ nảy sinh, cả vấn đề với các nhân viên nữa. Cứ như thế doanh thu sẽ sụt giảm, chi phí đầu vào tăng lên và công ty sẽ sụp đổ nhanh chóng! Bức tranh mà tôi vừa phác ra vài nét là “chuyện thường ngày ở huyện” xảy ra với phần lớn những người đã từng hành nghề chuyên về một kỹ năng nào đó (như nấu ăn, làm tóc, kế toán, trồng răng, v.v...). Họ bắt đầu một công ty, chỉ để phát hiện ra rằng mình không có đủ kỹ năng để điều hành nó.

Thật vậy, kiến thức chuyên môn trong một lĩnh vực nào đó mà bạn chọn để kinh doanh không hề đóng góp (hoặc nếu có cũng không đáng kể) cho thành công của bạn trong lĩnh vực đó. Bạn không cần phải là nhà tạo mẫu tóc hay chuyên gia làm đẹp trước khi mở thẩm mỹ viện cho các bà các cô, bạn không nhất thiết phải là đầu bếp trứ danh để thành công trong kinh doanh nhà hàng. Thật ra, nhiều khi không biết kiến thức chuyên môn lại tốt hơn. Tại sao vậy? Vì như thế bạn sẽ không cho mình là “giỏi nhất” mà bỏ công chiêu hiền đãi sĩ, thuê những người có kiến thức chuyên môn giỏi về làm việc cho mình. Bản thân bạn thì tập trung toàn bộ thời gian và năng lượng cho việc phát triển kiến thức, kỹ năng cần thiết và quan trọng không kém cho sự thành công của một doanh nghiệp như tiếp thị, tài chính, quản lý và điều hành. Trong phần còn lại của quyển sách này, bạn sẽ được hướng dẫn cách thức phát triển các kỹ năng thiết yếu trong kinh doanh.

Tóm lại, có sáu kỹ năng kinh doanh quan trọng mà bạn phải phát triển bên cạnh kiến thức chuyên môn để xây dựng một công ty thành công và bền vững. Đó là: 1) sáng tạo và cải tiến, 2) phát triển cơ cấu tổ chức công ty, 3) quản lý và phát triển nhân sự, 4) bán hàng và tiếp thị, 5) quản lý tiền bạc và 6) phát triển hệ thống hoạt động.

a. Sáng tạo và cải tiến

Trong khi sáng tạo là một phạm trù về tư duy, nó cũng đồng thời là một kỹ năng mà bạn cần có. Bạn phải nắm được kỹ năng sáng tạo để tạo dựng tầm nhìn cho công ty và nghĩ ra những phương thức độc đáo trong kinh doanh, đó là những điểm sẽ đem lại cho bạn lợi thế cạnh tranh trên thương trường.

Bạn cũng cần có những biện pháp cải tiến, đổi mới để liên tục làm mới hệ thống, sản phẩm và dịch vụ của bạn, có như thế mới mong duy trì được mức độ tăng trưởng và vị thế trên thương trường. Bạn sẽ học được kỹ năng này trong chương 3.

b. Phát triển cơ cấu tổ chức công ty

Tiếp đó, bạn cần biết làm thế nào để tổ chức các bộ phận trong công ty một cách hợp lý và bố trí nhân sự vào những vị trí phù hợp. Bất cứ một công ty nào muốn thành công cũng cần phải có một cơ cấu hợp lý để chạy “chương trình” cho thông suốt. Giống như một chiếc xe hơi, các bộ phận từ con ốc nhỏ đến động cơ đều phải được đặt vào đúng chỗ để máy chạy tốt, bạn cũng cần biết cách bố trí sao cho tất cả các bộ phận (như sản xuất, tiếp thị, tổ chức và tài chính) của công ty phối hợp với nhau một cách tốt nhất để bổ sung cho nhau chứ không phải trùng lắp hoặc cản trở lẫn nhau. Bạn sẽ học được những điều này trong chương 4.

c. Quản lý và phát triển nhân sự

Một kỹ năng không kém phần quan trọng khác là bạn cần biết cách quản lý con người sao cho lực lượng lao động của bạn là một đội ngũ làm việc hiệu quả nhất. Con người là thứ tài sản quý giá nhất. Nắm được kỹ năng này là cơ sở cho bạn tạo ra một doanh nghiệp có thể kiếm về hàng triệu đô và mở rộng trên phạm vi toàn thế giới.

Đăng ký kinh doanh - Tư vấn pháp lý liên hệ 0369352440